Pijn? Vermijden helpt niet, accepteren wel

Het is hip, mindfulness. De pers schrijft erover, er verschijnen boeken, het wordt steeds meer toegepast in therapeutische vormen om bijvoorbeeld depressies, angst en boosheid aan te pakken, en er worden her en der door het land trainingen gegeven (meestal onder de noemer ‘aandachttraining’) die consequent volgeboekt zijn.

Met mindfulness wordt bedoeld: niet-beoordelende acceptatie. De bijbehorende therapie wordt Acceptance en Commitment Therapy (ACT) genoemd (zie ook boekbespreking Boosheid de baas).
Waar het op neerkomt is: pijn (angst, vermoeidheid, stress, depressie etc.) hoort bij het leven, dus methoden om pijn te vermijden zullen nooit werken. Sterker nog: het zijn juist de vermijdingsstrategieën die ons zoveel pijn opleveren. Ironisch genoeg worden pijn en angst alleen maar erger als je ze probeert kwijt te raken. De formule luidt: lijden = pijn + de onwil om die te voelen. In vaktermen wordt die onwil ‘experiëntiële vermijding’ genoemd.
Cruciaal hierbij is, dat wij de neiging hebben om onze gedachten letterlijk te nemen. Niet zozeer de emotie of het gevoel zelf, als wel het oordeel wat wij erover vormen, de gedachten die wij erbij hebben, veroorzaken zoveel leed. Auteur Steven Hayes, hoogleraar psychologie aan de Universiteit van Nevada, toont in zijn boek aan, dat wij met taal in staat zijn werkelijk alles met alles in verband te brengen; dat is onze kracht maar in het licht van omgaan met pijn juist onze zwakte. Als we leren om naar het denken te kijken in plaats van vanuit het denken, kunnen we ervaren dat gedachten niet meer zijn dan dat: gedachten. Niet de absolute waarheid. En de methode om dat te leren is mindfulness.
Een prachtige redenering, en redelijk simpel uiteen gezet. Maar Hayes bekent dat mindfulness allesbehalve simpel is. Paradoxaal genoeg moeten we, om te leren onszelf te ontkoppelen van onze gedachten, uitgerekend dat slimme brein inzetten om de methode te begrijpen. Hier en daar is het boek ronduit ingewikkeld, bijvoorbeeld in het hoofdstuk waar de auteur uitlegt wat het ‘observerende zelf’ is. Hayes is nu eenmaal een wetenschapper, en dus per definitie iemand die zijn analytisch vermogen inzet om zaken op een rijtje te krijgen. Gelukkig zegt hij verderop in het boek dat er niet één ‘juiste manier’ is om mindful te zijn; als je het principe eenmaal door hebt kun je het toepassen op elke manier die jou zint.
Dit boek heeft ‘werkboek’ in de ondertitel en inderdaad, het staat boordevol oefeningen waarmee je zelf aan de slag kunt gaan om je mindfulness eigen te maken. Niettemin moet je wel een redelijke doorzetter zijn en behoorlijk overtuigd dat je met mindfulness aan de slag wilt, om je door de theoretische uiteenzetting heen te werken. En ingewikkeld, daar houdt Simplifylife niet van. Daarom in de volgende nieuwsbrief uitgebreide simpele aandacht voor mindfulness.

Overigens lijkt Hayes leuk mee te liften op de hype, maar in feite zijn ACT en mindfulness al veel langer zijn onderzoeksgebied, en verscheen al in 1999 een boek over het onderwerp van zijn hand; Acceptance and Commitment Therapy: An Experimental Approach to Behavior Change (New York, Guilford Press).

Uit je hoofd in het leven.
Een werkboek voor een waardevol leven met mindfulness en Acceptatie en Commitment Therapie
Steven C. Hayes met Spencer Smith. Nieuwezijds, 2006. ISBN 90 5712 227 8

Bestel via bol.com:

Uit je hoofd, in het leven / druk 1
Hayes, S., S.C. Hayes & S. Smith

Ploeteren hoeft niet: een goede moeder is goed genoeg!
Boek: Voluit Leven
Alles overzichtelijk bij elkaar
Oost, west en de kunst van het relativeren
Boek: Rust en regelmaat
De tijd als illusie
Nee zeggen zonder je schuldig te voelen
Meer rust in het gezin
Stoïcisme als levenshouding
Afkicken van informatie
Tem je lovejunk
Denkfouten betrappen
Goede relaties om gelukkiger te worden
Boosheid als signaal
Mindful leven
Over de valkuilen van het moderne moederschap
Niks meer missen
Het gedoe van goede moeders
Hack jezelf nog slimmer
Polderen tijdens het spitsuur
Boeddha’s ethiek voor de wereld
Boek: Familiegeluk in een ringband
Kidsproof naar Zuid-Europa
Mindfulness voor pubers
Lekker fris!
De regels van het spelletjes
Eenvoudig op weg naar geluk
Stoppen met de automatische piloot
Minder doen, meer bereiken
Het huishouden als fitnessoefening
Simpel, mooi en duurzaam wonen
Wie ben ik allemaal?
Koken met liefde
De gevolgen van hyperparenting