Originele cadeauć«s!
RSS feed

Per e-mail

Schrijf je in voor de nieuwsbrief

home nieuws wat is echt belangrijk

Wat is echt belangrijk:

Het belang van waarden, prioriteiten en urgenties

Klik hier voor een korte versie van dit artikel
Wat vind jij belangrijk? Is het je behoefte om jezelf te verbeteren? Ga je voor status, plezier of je gezin, of wil je alles? Als je weet wat je waarden zijn, kun je gemakkelijker prioriteiten stellen.

We leven in een maatschappij waarin bijna alles mogelijk. Waar vroeger religie, tradities en afkomst grotendeels je levensloop bepaalden, moet tegenwoordig ieder mens zijn eigen levensdoelen en -idealen zien te vinden. Die vrijheid brengt een grote verantwoordelijkheid met zich mee én onzekerheid. Want in deze maatschappij is het benutten van alle mogelijkheden de norm. Je wordt geacht voor jezelf ‘alles eruit te halen wat erin zit’, en dus mee te rennen in de race naar volmaakt, meer, hoger, beter en succes. Niet meedoen is geen optie, want dan ‘hoor je er niet bij’. Af en toe een stapje achteruit doen helpt je om even afstand te nemen en te kijken of je alleen maar bezig bent met ‘moeten’, of met dingen die werkelijk waardevol voor je zijn.

Stuurloos

Waar het om draait is uit te vinden wat jij nu eigenlijk echt belangrijk vindt en wat ‘in het leven’ belangrijk is. Je kunt het leven niet volledig regisseren, nieuw, onvoorzien en tegenslag zijn ook een onlosmakelijk onderdeel van het leven. Wat je wél kunt, is proberen om te leven aan de hand van een aantal leidende waarden. Wie nergens aan toegewijd is, is te vergelijken met een stuurloos schip. Hij of zij heeft geen doel en kan ook geen koers bepalen, durft geen beslissingen te nemen of propt juist zijn tijd vol om maar niets te missen.‘Je waarden kennen, betekent een houding vinden van waaruit je leeft, en langzamerhand in de buurt komen van datgene waar het jou werkelijk om gaat. En dat betekent ook je leren verhouden tot de dingen in het leven waar je weinig aan kunt doen’, meent filosoof Joep Dohmen.

Waarden en doelen

Waarden zijn anders dan doelen. Een doel is een actie die je op je lijst zet, voltooit en vervolgens kunt afstrepen. Waarden hebben geen eindpunt, maar geven ons hele leven lang een richting aan. Voorbeeld van een doel is elk weekend twee uur intensieve aandacht aan je kind te besteden. De waarde die daarachter zit, is een goede ouder willen zijn. Zo’n waarde vergt levenslange inspanning en is nooit ‘voltooid’.

Waarden en doelen hebben dus een relatie. Om de waarde te ontdekken die achter een doel schuilgaat, stel je jezelf de vragen: ‘Waarom doe ik dit? Welke kant ga ik op door dit te doen?’ De antwoorden op de vragen wijzen je in de richting van je waarden. Om maar wat simpels te noemen: de vuilnisbak buiten zetten kan een uiting zijn van je waarde hulpvaardig te zijn, actief deel te nemen aan het gezinsleven, of een ondersteunende partner te zijn.

Waarden geven een richting aan, die dag in dag uit gestalte moeten krijgen in grotere en kleinere daden. Waarden zijn de optelsom van waar je je tijd aan besteedt, niet van wat je denkt of voelt over de dingen die je doet.
Als je je waarden wilt vertalen in doelen, doe dat dan in termen van wat je wilt en kunt (actieve doelen), en niet in termen van wat je niet wilt en kunt (passieve doelen). Voorbeelden van actieve doelen: je beste vriend of vriendin wekelijks bellen, de kinderen elke avond voorlezen voor het slapen gaan, etc. Stel je dus de vraag: ‘Wat kan ik (anders) doen?’. Dat geeft een richting aan je handelen.

Niet alleen voor jezelf

Stephen Covey stelt in zijn boek ‘Prioriteiten’, dat wij vaak kiezen voor de illusie die de samenleving ons verkoopt, namelijk dat zingeving en waarde alleen te vinden zijn in de gerichtheid op het zelf: zelfachting, zelfontplooiing, zelfverbetering. Alles draait om ‘wat ik wil’. ‘Maar de wijsheidsliteratuur van duizenden jaren oud laat telkens weer zien dat de grootste voldoening in de verbetering van onszelf te vinden is in onze mogelijkheden om ons doeltreffender open te stellen en anderen te helpen. Betekenis ligt in het geven van een bijdrage, in leven voor iets “hoger dan het zelf”.’

Ook Dohmen benadrukt dit. ‘Leven is een sociaal project. Tegenwoordig ligt er veel de nadruk op het goede leven van jezelf, maar je kunt dit nooit los zien van anderen.’

Urgentie geeft status

Je waarden bepalen dus datgene wat werkelijk belangrijk voor je is. In het dagelijks leven reageren we echter vaak op wat urgent is. Waarom? Omdat urgentie niet alleen zorgt voor stress en onrust, maar ook verslavend kan werken. We ervaren een tijdelijk geluksgevoel bij het oplossen van urgente dingen. Bovendien is ‘druk zijn’ is in de westerse samenleving een statussymbool: als we druk bezig zijn, zijn en voelen we ons belangrijk. Als we niet druk bezig zijn kost het ons bijna moeite om dat toe te geven. Onze hectische bezigheden geven ons een gevoel van eigenwaarde en populariteit. Ze vormen dan ook een goed excuus om geen rekening te houden met de werkelijk belangrijke dingen in ons leven.

Prioriteiten stellen vanuit je waarden

Hoe maak je in je dagelijks leven het onderscheid tussen wat echt belangrijk is, en wat urgent is? Hoe verdeel je de 168 uur die je in een week tot je beschikking hebt?

De meeste mensen kiezen op grond van de tijdsdruk die op iets zit. Bedenk dat urgentie alleen maar heeft te maken met tijdsdruk en aangeeft wanneer iets gedaan moet zijn. Ga daarom zoveel mogelijk uit van wat belangrijk voor je is. Stel jezelf op grond daarvan doelen en maak daar tijd voor beschikbaar. Door je doelen op te schrijven, maak je ze tastbaar en concreet. Bijvoorbeeld: een waarde voor jou is een betrokken ouder te zijn. Concreet doel: minstens drie keer in de week ’s avonds 10 minuten extra bij het bed zitten en praten over de dag. Een andere waarde kan zijn succes in je werk. Dat betekent dat je wilt presteren. Schrijf ook daar de concrete doelen op die je wilt bereiken.

De kunst is de doelen en activiteiten in je verschillende levensgebieden (werk, huishouden, vrije tijd, partner, kinderen, familie, persoonlijke ontwikkeling, sociale contacten, sporten, maatschappelijke activiteiten…) te laten overeenstemmen met dat wat je belangrijk vindt. Onrust en stress ontstaan vaak wanneer datgene wat je doet (je doelen) niet in overeenstemming is met je waarden. Daar kun je simpel achterkomen door na te gaan wat je de afgelopen weken allemaal gedaan hebt, en in hoeverre je activiteiten overeen kwamen met je waarden en intenties. Stress ontstaat ook wanneer je teveel tijd en energie besteedt (al dan niet gedwongen) aan doelen en activiteiten die in een bepaald levensgebied misschien wel een van je waarden dienen, maar daar op een ander gebied tegen indruisen.

Uiteindelijk kun je dat wat je doet onderverdelen in vier categorieën:

1.
Belangrijk en urgent: crises, problemen, deadlines die dichtbij zijn, situaties waarin geen keuze is, etc.
2.
Belangrijk en niet urgent: communiceren, opbouwen van relaties, reflecteren, waarde bepalen, voorbereiden, rust nemen, etc.
3.
Niet belangrijk en wel urgent: interrupties en adhoc-zaken, veel post, vergaderingen en rapporten, werk en verwachtingen van anderen, moeten/niet mogen. etc.
4.
Niet belangrijk en niet urgent: onbenulligheden, tijdverspillers als tv-kijken, vluchtklussen, sommige telefoontjes, roddelen, etc.

Stop met zaken die niet belangrijk zijn en waar niemand op zit te wachten, die je doet omdat het altijd zo is gedaan. Of omdat je denkt dat het moet, verwacht wordt, niet anders kan of mag, of omdat het zo hoort. Leer daarom om ‘nee’ te zeggen tegen minder belangrijke activiteiten en irreële verwachtingen van anderen. Behandel minder belangrijke activiteiten snel en simpel. Voldoende is hier goed genoeg. En draag minder belangrijke activiteiten over aan anderen, bijvoorbeeld aan collega’s of medewerkers, of thuis aan andere familieleden.

Denk erom dat je ook voor je activiteiten met een routinekarakter (e-mail lezen, post lezen en opbergen, bureau opruimen, rommel in huis opruimen) wel tijd inruimt, maar niet de ochtend als je energiek en fris bent. Doe dit soort dingen bijvoorbeeld na de lunch. Doe ze in elk geval niet telkens even tussendoor, voor je het weet je er voortdurend mee bezig en telkens afgeleid.
Bouw bewust tijd in voor belangrijke zaken die niet urgent zijn. Daar draait het uiteindelijk om, dat zijn de dingen die je leven waardevol maken en die in de hectiek van alledag vaak op de laatste plaats komen.

Gebruikte literatuur

 

Afkicken van je werk in zes stappen
9tot3-vacaturebank
Simplifyen op hopeloze dagen
Ik (k)en mijn ikken