Gastcolumn

Ik werk dus ik ben?

Laboro ergo sum – het zou het credo van deze tijd kunnen zijn. Ik werk, dus ik besta. Je bent wat je doet. Je bent hoe druk je het hebt.

Tekst: Anne Jongedijk

‘Wat doe je?’ vragen mensen je op een verjaardagsfeestje. Je wordt geacht een sociaal wenselijk antwoord te geven. Een baan te noemen, het allerliefst met status, anders bloedt het gesprek zo dood. Welke banen hebben status? Wie bepaalt dat eigenlijk?

Nog zo eentje. ‘Hoe gaat het met je?’ wordt niet zelden beantwoord door ‘druk’. Maar is dat een bevredigend antwoord? Ikzelf weet dan nog niks. ‘Dat vroeg ik niet’, zeg ik dan altijd. ‘Ik vroeg hoe het met je ging, niet hoe druk je het hebt.’ Toch staat ‘druk’ vaak gelijk aan ‘goed’.

Werk is een identiteit geworden. Als iemand vraagt wat je doet, noem je je beroep. Niemand zegt ooit: ik ben een vrouw. Of: ik hang de hele dag op de bank. Ik lummel een beetje aan in huis, behalve op zondag, want dan bak ik appeltaart. Of zo.

Pas als je je baan verliest, merk je hoe belangrijk die baan – en bijbehorende status – voor jou is. Hoe voel je je? Alsof alle grond onder je voeten is weggeslagen? Alsof je enorm gefaald hebt en niets meer voorstelt? Als iemand die gewoon pech heeft gehad, maar voor wie werk slechts een deel van het leven is? Opgelucht misschien wel, stiekem, omdat je eigenlijk al tijden niet meer gelukkig was? Omdat je de werkdruk niet meer trok, je rattige collega’s zat was of elke avond de dagen telde tot aan je pensioen? En ben je eigenlijk wel wie je dacht dat je was?

Laatst las ik een artikel over een vrouw die haar vaste baan (lees: zekerheid, vastigheid, salaris, status) opgaf om voor zichzelf te beginnen. Vrijwillig, ja. Daar kun je van vinden wat je wilt. Misschien is het heel dom van haar. Misschien is het ook briljant. De tijd moet het leren.

Maar wat me echt raakte was de zin waar het artikel mee afsloot. ‘Je hebt maar één zekerheid. En dat is niet je baan, maar wat je kunt.’ Oftewel: de enige zekerheid zit in jezelf - die hoef je alleen maar aan te boren. Kijk, dat is nou een geruststellende gedachte. En wie weet wat je tijdens die zoektocht nog meer voor mooie dingen tegenkomt!

Anne Jongedijk is begin dertig en moe van het moeten. Daarover schrijft zij voortaan regelmatig een column.

Werk is maar werk
Boek: Voluit Leven
Het puberende brein
Column: Moeders, dochters en de orde der dingen