home Nieuwsbrieven lui met een ukelele
Inspiratie
Tom Hodgkinson. Lui met een ukelele
Een groot grasveld. Veel bier. Ouders kletsend aan de ene kant, kinderen spelend bij elkaar aan de andere kant. Het ideaal van Tom Hodgkinson, auteur van onder meer ‘Luie ouders hebben gelijk’ en ‘Leve de vrijheid’. Hij hield een presentatie op Slowtime, het event van lsltn.
Een beetje onaangepast is ‘ie wel, Tom Hodgkinson. Achterop de covers van zijn boeken kijkt hij met enigszins verdwaasde blik de wereld in. Tijdens het Slowtime-event is hij getooid in knalblauw Hawaï-hemd en uiteraard heeft hij z’n rode ukelele bij zich (‘This is the sound of not working’). Daarop speelt hij een liedje. En inderdaad, met z’n bekentenis dat hij niet kan zingen is geen woord teveel gezegd.
De auteur van onder meer ‘Leve de vrijheid’ en ‘Luie ouders hebben gelijk’, vader van drie kinderen, heeft een naïef soort charme over zich. Als hij eenmaal begint te praten houdt hij niet meer op. Hij vertelt hoe hij in 1993 het tijdschrift The Idler (de nietsnut) begon, omdat hij zich schuldig voelde over zijn eigen neiging tot luiheid. Ook zijn boeken zijn een pleidooi voor een luier leven. Meer vrijheid, minder consumeren. Weg met de cultuur van het moeten. Hij citeert filosofen en schrijvers, idealiseert de middeleeuwen als tijdperk van vrijheid maar komt daarmee weg doordat hij vrolijkheid en humor verwerkt in alles wat hij zegt en schrijft, en daarbij ook zichzelf regelmatig op de hak neemt.
In Leve de vrijheid (How to be free) beschrijft Tom een filosofie voor het dagelijks leven, gebaseerd op de begrippen vrijheid, blijheid en verantwoordelijkheid (‘anarchie, mediëvalisme en existentialisme’). De westerse wereld, betoogt Hodgkinson, heeft ons die afgenomen en vervangen door inhaligheid, rivaliteit, eenzame eerzucht, grauwheid, schulden en McDonalds. Onze vrijheid moeten we zelf maken. En door onszelf minder afhankelijk te maken van geld (‘stop met consumeren, omhels de armoede, ga produceren’) hoeven we ook niet meer zo druk te zijn.
Ook met opvoeden zijn we veel te druk, vindt Tom. Het probleem is dat we teveel werk maken van het ouderschap en niet te weinig. Door ons teveel met hem te bemoeien, ontnemen we het kind de mogelijkheid om zelf op te groeien en zichzelf te ontwikkelen. ‘Het is mij tijdens het opgroeien van onze drie kinderen duidelijk geworden dat het het beste is ze zoveel mogelijk te negeren.’
De luie ouder handelt op een verantwoordelijke manier omdat aan lui ouderschap respect voor het kind en vertrouwen in andere mensen ten grondslag liggen . En bovendien, lui ouderschap voorkomt dat je gaat wrokken. ‘Niets is zo verterend en funest als opgekropte rancune. Stel je eens voor dat je je helemaal opgeofferd hebt, jezelf weggecijferd hebt voor je kinderen, je hebt je alles ontzegd – en dan veranderen ze, ze worden een junk, een nachtmerrie à la Amy Winehouse. In de wereld van de luie ouder komen geen martelaren voor. Het eigen geluk gaat voor alles.’
De luie ouder blijft daarom ook thuis en plant in het weekend geen dure vrijetijdsbestedingen. Op de bank zitten, de dingen laten gebeuren je vermaken met wat voorhanden is, is veel beter aldus Hodgkinson. ‘Leg een stapeltje A4’tjes, een nietmachine, een schaar, krijt en lijm op de keukentafel en je zult verbaasd staan over wat de kinderen ervan maken.'
De luie ouder is bovendien een sociaal mens. ‘Vrienden verzachten het leed. Een van de fabeltjes van de moderne maatschappij is dat je het alleen moet zien te rooien in de wereld. In plaats van met vrienden of buren te praten, raadpleegt de bezorgde mens boeken, websites en internetfora. We proberen alles zelf op te lossen en weigeren hulp te vragen of onze zwakheden toe te geven. Nee! Durf zwak te zijn! Geef het op! Je kunt niet alles zelf doen. Stel niet zulke hoge eisen aan jezelf. Vraag vrienden of ze je willen helpen.'
‘Als ik aan de zorg voor de kinderen denk, zie ik een groot terrein voor mij. Aan de ene kant van het terrein staat een feesttent met een bar, waar het lokale bier getapt wordt. Hier verzamelen de ouders zich. Aan de andere kant van het terrein, ergens ver weg, spelen de kinderen. Ik val ze niet lastig en zij vallen mij niet lastig. Geef ze zoveel mogelijk vrijheid.’
Tijdens het schrijven van ‘Luie ouders hebben gelijk’ heeft Tom zich expres niet ingelaten met moderne opvoedingsgoeroes, vertelt hij. Want dat zijn volgens hem juist de grootste probleemveroorzakers. In plaats daarvan beroept hij zich op twee filosofen: John Locke uit de 17e eeuw en 18e-eeuwse romanticus Jean-Jacques Rousseau. De laatste gaf overigens zijn eigen kinderen meteen na de geboorte weg voor adoptie. Dat dan weer wel.
Hodgkinson haalt vele voorbeelden uit de geschiedenis aan die bewijzen dat het moderne ouderschap (en kerngezin) een verzinsel zijn. In veel culturen let iedereen op elkaars kinderen, of ze groeien op in grootfamilies en veelal zonder vader. In de middeleeuwen in Europa werden veel kinderen door een min gevoed (en opgevoed). ‘Kinderen zijn in staat zich aan alle vormen van bemoederen aan te passen: geen enkele manier is de beste. We moeten onszelf niet blijven opjagen: de perfecte moeder (en vader) bestaat niet. Het concept van de perfecte moeder alleen al is een tiranniek idee waarmee de zittende macht ons onder de duim wil houden. Ik ben tegen perfectie: de idee van perfectie gaat noodzakelijk samen met mislukking omdat wij per definitie nooit aan het ideaalbeeld kunnen voldoen.’
Hodgkinson presenteert zichzelf gelukkig overigens niet als de ideale ouder die alles goed doet. Zijn verhaal is doorspekt met woede-aanvallen richting z’n kinderen, gebroken nachten en vrolijke misverstanden.
Hodgkinson zet de geschiedenis naar z’n hand en citeert filosofen en andere ‘deskundigen’ naar eigen inzicht en goeddunken. Dat maakt zijn boeken leesbaar en vrolijk. Aan de andere kant vraag je je regelmatig af of het allemaal wel klopt wat hij zegt. Maar hij is zo heerlijk relativerend dat je hem graag gelooft: ‘Kinderen behoren tot een andere soort. We kunnen hun manier van doen respecteren maar ons niet in hen verplaatsen. Elke keer als we denken dat het ons is gelukt, blijken ze alweer veranderd, zijn ze die fase ontgroeid. De zinsnede ‘het is maar een fase’ komt de luie ouder zeer vaak van pas, en meestal klopt het. Je maakt je druk over een bepaald aspect van hun gedrag – dat ze zo aanhankelijk zijn bijvoorbeeld – om vervolgens te ontdekken dat terwijl jij je daarover druk maakt, zij die fase alweer ontgroeid zijn. Waarom zou je je dan nog druk maken?’
Het manifest van de luie ouder
Wij zijn tegen het idee dat het ouderschap een inspannende bezigheid is
We beloven plechtig dat we onze kinderen hun gang zullen laten gaan
We zijn tegen het buitensporig consumentisme waarmee de levens vanaf de geboorte van onze kinderen zijn doortrokken
We lezen hun poëzie voor en fantastische verhalen zonder moraal
We drinken alcohol zonder dat we ons daarover schuldig voelen
We zijn tegen de puritein in ons
We verkwisten geen geld aan gezinsuitjes en vakanties
Een luie ouder is een zuinige ouder
Een luie ouder is een creatieve ouder
We blijven zo lang mogelijk in bed liggen
We proberen ons nergens mee te bemoeien
We spelen in het veld en de bossen
We zetten de kinderen in de tuin en doen de deur op slot zodat wij het huis kunnen schoonmaken
We werken beiden zo weinig mogelijk, vooral als de kinderen klein zijn
Tijd is belangrijker dan geld
Een vrolijke chaos is beter dan verschrikkelijk netjes
Weg met school.
Ons huis is vol muziek en vrolijkheid
We zijn tegen gezondheids- en veiligheidsinstructies
We verwelkomen verantwoordelijkheid
Er zijn vele oplossingen.
Bestel via bol.com
Luie ouders hebben gelijk
Tom Hodgkinson
Bestel via bol.com
Leve de vrijheid
Tom Hodgkinson
Oost, west en de kunst van het relativeren
Familie: leer ermee omgaan
Ruimte
Wat je aandacht geeft groeit
Column Feikje Breimer