Niet altijd doen, ook eens laten
.
De mens is geprogrammeerd om te reageren. Prikkels, gedachten, gebeurtenissen: ze lokken (lichamelijke) reactie en emoties op, en de wil tot handelen. Soms is het beter om niet te doen, maar te laten. Ook je gevoel en je gedachten.
Niet altijd doen, betekent meer accepteren dat het niet volmaakt is. Het leven, je relatie, je kind, jijzelf. En ook relativeren. Door afstand te nemen. Door het observeren, van je gedachten en overtuigingen in plaats van erop te reageren. Ruimte creëren tussen je gedachten, gevoel en overtuigingen en je reacties daarop. En je vervolgens af te vragen of datgene waarop je wilde reageren werkelijk zo belangrijk is.
In de kern gaat het over een stokoud filosofisch probleem: kunnen wij de dingen kennen zoals ze zijn? In hoeverre bepalen je gedachten en de taal de werkelijkheid? Zijn ze de werkelijkheid? Of zijn ze een interpretatie, een oordeel? En als je andere woorden gebruikt, is dan ook de realiteit anders? Benoemen schept afstand. Ook als het gaat om gedachten of gevoelens. Daardoor lukt het beter om ze met rust te laten. Ze toe te laten zonder je ermee te vereenzelvigen.
Volgens het boeddhisme is iedere negatieve emotie zelf het gevolg van een verkeerd idee over de werkelijkheid. Omdat de meeste mensen niet in staat zijn de werkelijkheid achter de verschijnselen te doorgronden –die Boeddha leegte noemt – klampen zij zich vast aan verschijningsvormen: gedachten, emoties, concepten, spullen et cetera. Of, zoals de Franse monnik Matthieu Ricard het verwoordde in Ode: ‘Mensen identificeren zich met de tastbare verschijnselen en denken in feite dat ze hun baan, lichaam, religie of geest zijn. Ze identificeren zich er volledig mee en klampen zich zodoende vast aan een fata morgana, die ook wel “ego” wordt genoemd. Omdat je je baan, lichaam, religie of ideeën allemaal kunt kwijtraken, leven de meeste mensen in een voortdurende angst. Deze angst roept vervolgens weer allerlei lelijke eigenschappen op, zoals haat, begeerte, afgunst onvrede en trots.’
En psycholoog Ron Brandsma zegt: ‘Als je er middenin zit, klinkt het misschien vreemd; toch ben jij niet je pijn of verdriet. Noch je boosheid, bitterheid, somberheid, gespannenheid. Jij bent degene die het waarneemt. Jij bent het bewustzijn. Je bewustzijn heeft geen pijn. Door je meer op je bewustzijn te richten, op het proces van waarnemen, ervaar je afstand tot het waargenomene.’
‘Om werkelijk vrij te worden van de tirannie van de geest, is het niet voldoende om je emoties te identificeren of te erkennen. Je moet leren de stroom van je gedachten even te onderbreken, zodat je er van een afstand naar kunt kijken. Dan kom je erachter dat gedachten geen bestendig of onafhankelijk bestaan hebben. Het zijn geen wezens van vlees en bloed die je kunnen beschadigen. Ze hebben slechts zoveel kracht als jij eraan toedicht.’
Minder doen en meer laten dus.
Gebruikte bronnen:
Rob Brandsma: Beter nu. Breng mindfulness in je leven.
Ode, april 2007. Artikel: De monnik die terugkeerde naar de moderne wereld.
Zie ook: www.aandachtraining.info